จากพันธกิจของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและ การสื่อสาร ซึ่งมุ่งเน้นการบูรณาการด้านการบริหารจัดการเครือข่าย ICT ภาครัฐ บูรณาการด้านระบบข้อมูลสารสนเทศ และการเชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐทั้งระบบ เพื่อให้หน่วยงานที่รับผิดชอบในการวางแผนนโยบายประเทศและหน่วยงานที่เกี่ยว ข้อง มีข้อมูลที่เพียงพอ รวดเร็วและเป็นปัจจุบัน สำหรับใช้ในการวินิจฉัยสั่งการ แก้ไขปัญหา ตลอดจนการตรวจสอบการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จึงจำเป็นต้องมีการจัดตั้งศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ (National Information Center : NIC) เพื่อดำเนินงานจัดทำแผนโครงข่ายสารสนเทศ ในการเชื่อมโยงระบบข้อมูลระหว่างหน่วยงานต่างๆเข้าด้วยกัน พร้อมทั้งบริหารจัดการระบบข้อมูลของประเทศ ที่จะบูรณาการข้อมูลจากแหล่งต่างๆ เพื่อป้องกันความซ้ำซ้อน การกำหนดนิยามที่เป็นเอกภาพ การกำหนดมาตรฐานข้อมูลที่เอื้อต่อการแลกเปลี่ยนและการใช้ประโยชน์ร่วมกัน รวมทั้งกำหนดผู้รับผิดชอบและหน้าที่ของผู้รับผิดชอบข้อมูล เพื่อสนับสนุนการบริหารงานระดับชาติให้มีประสิทธิภาพ เพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ ทำให้เกิดการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนและมั่นคง โดยให้การจัดตั้งศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ อยู่ภายใต้การดำเนินงานของสำนักงานสถิติแห่งชาติ สังกัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร โดยศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ จะเป็นแหล่งรวบรวมและบูรณาการข้อมูลทุกด้านทั้งในระดับประเทศและระดับ พื้นที่จังหวัด รวมทั้งนำเสนอรายงานโดยนำข้อมูลมาบูรณาการ เพื่อให้ผู้บริหารสามารถเห็นภาพของการบริหารจัดการภาครัฐ และผู้เกี่ยวข้องมองเห็นภาพรวมของแนวนโยบายทั้งหมด ทำให้แต่ละหน่วยงานสามารถนำแนวนโยบายไปปฏิบัติงานได้จริง โดยเป็นการตัดสินใจภายใต้ฐานข้อมูลที่มีอยู่จริง ทั้งนี้ คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2547 เห็นชอบโครงการจัดตั้งศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ เพื่อทำหน้าที่ในการบริหารข้อมูลของชาติ และเป็นแหล่งรวบรวมและบูรณาการข้อมูลทุกระดับ ทั้งในระดับประเทศ และระดับพื้นที่จังหวัดจากทุกหน่วยงานของทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อกลั่นกรองและสนับสนุนข้อมูลให้แก่ศูนย์บริการนายกรัฐมนตรี ใช้สำหรับการวินิจฉัยสั่งการบริหารราชการแผ่นดิน และแก้ไขปัญหา

วิสัยทัศน์

     เป็นศูนย์กลางการบริหารจัดการข้อมูลสถิติ ที่สามารถเข้าถึง แลกเปลี่ยน และเชื่อมโยงกันได้ระหว่างภาครัฐและเอกชน รวมทั้งใช้เทคโนโลยีบูรณาการข้อมูลสถิติให้เป็นสารสนเทศเชิงวิเคราะห์เพื่อ ตอบสนองความต้องการใช้ข้อมูลในการตัดสินใจบริหารงานของภาครัฐ เอกชน และประชาชน

พันธกิจ

1. หน่วยงานกลางในการจัดระเบียบข้อมูลสถิติภาครัฐ และรับผิดชอบการสนับสนุนข้อมูลสารสนเทศสำคัญแก่ภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน
2. บริหารจัดการระบบการแลกเปลี่ยนข้อมูลสารสนเทศระหว่างหน่วยงานภาครัฐภายใต้ มาตรฐานเดียวกัน
3. ส่งเสริมศักยภาพของเจ้าหน้าที่สถิติ และเจ้าหน้าที่ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศหน่วยงานภาครัฐในการผลิตข้อมูลและสารสนเทศเชิงวิเคราะห์

กรอบแนวคิดและหลักการ

     จากการวิเคราะห์ระบบสถิติ หน่วยงานต่างๆมีหน่วยเก็บข้อมูลสถิติของตนเอง แต่มีรูปแบบ นิยามที่ต่างกัน ในการดำเนินภารกิจของศูนย์ฯ เพื่อให้บรรลุผลสัมฤทธิ์จึงจำเป็นต้องบูรณาการข้อมูลดังกล่าว โดยมีกรอบแนวคิดในการดำเนินงานศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ ซึ่งมีภารกิจหลักในการบริหารจัดการสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ ส่งเสริมการบูรณาการแลกเปลี่ยนข้อมูลสารสนเทศระหว่างหน่วยงานภาครัฐ และให้บริการด้านข้อมูลให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนและประชาชน การดำเนินงานดังกล่าว จึงต้องพิจารณาทั้งในด้านการจัดหาข้อมูล (Supply Side) และความต้องการใช้ข้อมูล (Demand Side) โดยสามารถนำเสนอในรูปแบบห่วงโซ่คุณค่า ดังรูปที่ 1

ห่วงโซ่คุณค่า ของศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ แบ่งเป็น 5 ขั้น ได้แก่

1. Data Compilation ขั้นการรวบรวมข้อมูลสถิติจากแหล่งต่างๆ

เนื่องจากระบบสถิติของประเทศไทยเป็นระบบกระจาย หน่วยราชการต่างมีศักยภาพในการจัดเก็บข้อมูลสถิติของตนเอง การนำข้อมูลสถิติในด้านต่างๆ มาประมวลผล วิเคราะห์ จำเป็นต้องมีกลไกการรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้เพื่อให้หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนสามารถแลกเปลี่ยน แบ่งปันข้อมูลของตนได้ อย่างมีประสิทธิภาพ

2. Clustering and Indexing ขั้นตอนการจัดกลุ่มและหมวดหมู่ข้อมูลสถิติ

ข้อมูลสถิติมีความแตกต่าง หลากหลาย ทั้งรูปแบบการจัดเก็บ การนำเสนอ ตลอดจนประเภทของข้อมูล ดังนั้นเพื่อให้การนำข้อมูลมาใช้งานได้อย่างถูกต้อง และรวดเร็ว จึงต้องมีการจัดกลุ่มข้อมูลตามสาขาสถิติและคำสำคัญ รวมทั้งแยกหมวดหมู่ของข้อมูลตามมิติของข้อมูลให้เหมาะสม

3. Quality Assurance การตรวจสอบคุณภาพของข้อมูลและสารสนเทศสถิติ

การที่ข้อมูลสารสนเทศสถิติถูกจัดเก็บและประมวลผลจากหน่วยงานหลายแห่ง ทำให้ขาดความเป็นเอกภาพทั้งในด้านมาตรฐาน นิยาม และมีวิธีการจัดเก็บข้อมูลที่แตกต่างกัน ศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ จึงจำเป็นต้องเข้ามามีบทบาทในการควบคุมคุณภาพของข้อมูลสารสนเทศที่แลก เปลี่ยนผ่านระบบให้มีความถูกต้อง และเป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยการทำหน้าที่ในการตรวจสอบคุณภาพของข้อมูลสถิติที่แลกเปลี่ยนผ่านระบบด้วย มาตรฐาน statXML เพื่อสร้างการยอมรับ และความเชื่อถือในกลุ่มผู้ใช้งาน

4. Information การนำเสนอสารสนเทศสถิติแก่หน่วยงานทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน

โดยการนำข้อมูลสถิติมาผ่านการประมวลผลและวิเคราะห์เบื้องต้น แล้วจึงนำเสนอในรูปแบบที่เข้าใจง่าย และสามารถนำไปใช้ในการวิเคราะห์ขั้นสูงต่อได้

5. Intelligence การพัฒนารายงานข้อมูลอัจฉริยะสำหรับผู้บริหารระดับสูง

เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ข้อมูลและสารสนเทศสถิติ โดยการนำเสนอข้อมูลเชิงวิเคราะห์ เพื่อประกอบการตัดสินใจแก่คณะรัฐมนตรีตามสภาวการณ์ หรือประเด็นปัญหาที่สำคัญ ในช่วงเวลาต่างๆ

ยุทธศาสตร์ศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2552 – พ.ศ. 2556 แบ่งออกเป็น 5 ยุทธศาสตร์ ดังนี้

1. สนับสนุนให้หน่วยราชการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติด้วย statXML
2. พัฒนามาตรฐานข้อมูลและสร้างแนวทางการบริหารจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ
3. ส่งเสริมการใช้ข้อมูลเพื่อการวิเคราะห์ สำหรับผู้บริหาร และหน่วยงานภาครัฐ เอกชน รวมทั้งประชาชนได้อย่างเหมาะสม
4. พัฒนาคุณภาพของข้อมูลและสารสนเทศสถิติภาครัฐ รวมทั้งการจัดกลุ่มและจัดทำดัชนีข้อมูลสถิติ
5. ยกระดับความสามารถของบุคลากรทั้งด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการวิเคราะห์ ข้อมูลเชิงลึก

ยุทธศาสตร์ที่ 1 การสนับสนุนให้หน่วยราชการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติด้วย statXML

กลยุทธ์

    1.1 ประสาน กพร. ในการกำหนดตัวชี้วัด เกี่ยวกับ statXML

    ประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐทั้งในระดับกระทรวงและกรม ให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติด้วย statXML โดยให้การสนับสนุนด้านองค์ความรู้ และเทคโนโลยีในการพัฒนาเครือข่ายข้อมูลสถิติภาครัฐ ตลอดจนประสานกับ ก.พ.ร. ในการกำหนดให้เป็นตัวชี้วัดในคำรับรองการปฏิบัติราชการของหน่วยงานภาครัฐ

    1.2 ขอมติ ครม. ให้ทุกหน่วยงานแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติภายใต้ มาตรฐาน statXML

    ดำเนินการขอมติคณะรัฐมนตรีให้มีการกำหนดให้ใช้มาตรฐาน statXML เป็นมาตรฐานในการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เพื่อให้มีการใช้งานมาตรฐาน statXML อย่างเป็นรูปธรรม

ตัวชี้วัดยุทธศาสตร์

1. จำนวนข้อมูลสถิติที่สามารถแลกเปลี่ยนภายใต้มาตรฐาน statXML
2. สัดส่วนการปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันได้ตามเวลาที่กำหนดต่อข้อมูลทั้ง หมดที่ต้องปรับปรุงให้เป็นปัจจุบัน

ยุทธศาสตร์ที่ 2 พัฒนามาตรฐานข้อมูลและสร้างแนวทางการบริหารจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ

กลยุทธ์

     2.1 กำหนดมาตรฐานข้อมูล

กำหนดมาตรฐานของข้อมูลสถิติ โดยมีการระบุมาตรฐานในการกำหนดนิยาม (Definition) ของข้อมูล และมิติ (Dimension) ของข้อมูล

ตัวชี้วัดยุทธศาสตร์

1. มีคู่มือมาตรฐานข้อมูลในการกำหนดนิยามและมิติของข้อมูล
2. จำนวนหน่วยงานที่สามารถดำเนินการตามมาตรฐานข้อมูลที่กำหนด

ยุทธศาสตร์ที่ 3 ส่งเสริมการใช้ข้อมูลเพื่อการวิเคราะห์ สำหรับผู้บริหาร และหน่วยงานภาครัฐ เอกชน รวมทั้งประชาชนได้อย่างเหมาะสม

กลยุทธ์

     3.1 ฝึกอบรมส่งเสริมทักษะการพัฒนาโปรแกรมให้แก่บุคลากรภาครัฐ

พัฒนาทักษะ ความรู้ ความชำนาญด้านเทคนิค การแลกเปลี่ยนข้อมูลด้วยเทคโนโลยีเว็บเซอร์วิสให้แก่บุคลากรภาครัฐ

     3.2 พัฒนาระบบวิเคราะห์ข้อมูลหลายมิติเชิงลึก

มีระบบสารสนเทศวิเคราะห์เชิงลึกที่มีประสิทธิภาพ โดยสามารถนำเสนอข้อมูลสถิติจากหน่วยราชการต่างๆ ในลักษณะ Multi Dimensional Cross Tabulation

     3.3 สร้างช่องทางใหม่ในการให้บริการข้อมูลแก่ประชาชน

พัฒนาระบบให้บริการข้อมูลสถิติและสารสนเทศแก่ประชาชนที่ทันสมัย สะดวก รวดเร็ว เช่น การให้บริการข้อมูลผ่านเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่

     3.4 พัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อผู้บริหารระดับสูง

นำเสนอข้อมูลอัจฉริยะเพื่อสนับสนุนข้อมูลประกอบการตัดสินใจ และวางแผนนโยบายให้กับผู้บริหารประเทศ โดยการพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อผู้บริหารระดับสูง ที่สามารถวิเคราะห์สารสนเทศต่างๆ และนำเสนอในรูปแบบที่กระทัดรัด ถูกต้อง และทันต่อสถานการณ์

ตัวชี้วัดยุทธศาสตร์

1.      ระดับความสำเร็จของการพัฒนาระบบวิเคราะห์ข้อมูลสถิติเชิงลึก
2.      จำนวนรายงานผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก

ยุทธศาสตร์ที่ 4 พัฒนาคุณภาพของข้อมูลสถิติและสารสนเทศภาครัฐ รวมทั้งการจัดกลุ่มและจัดทำดัชนีข้อมูลสถิติ

กลยุทธ์

     4.1 กำหนดเกณฑ์ในการพิจารณานำข้อมูลเข้าในระบบเพื่อแลกเปลี่ยนและใช้งานร่วมกัน

เนื่องจากข้อมูลสถิติมีแหล่งที่มาที่หลากหลาย จึงจำเป็นต้องมีการควบคุม ดูแลให้ข้อมูลสถิติที่แลกเปลี่ยนผ่านระบบมีคุณภาพ เป็นมาตรฐานและน่าเชื่อถือ โดยการกำหนดหลักเกณฑ์ในการพิจารณาข้อมูลที่จะนำเข้าเพื่อแลกเปลี่ยนและใช้ งานร่วมกันในระบบ

     4.2 วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อจัดกลุ่มและจัดทำดัชนีข้อมูล เพื่อให้สะดวกในการค้นหาและใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ตัวชี้วัดยุทธศาสตร์

1. จำนวนข้อมูลสถิติที่สามารถจัดกลุ่มและจัดทำดัชนีข้อมูล
2. ระดับความสำเร็จของการจัดกลุ่มและจัดทำดัชนีข้อมูลสถิติ

ยุทธศาสตร์ที่ 5 ยกระดับความสามารถของบุคลากรทั้งด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการวิเคราะห์ข้อมูลสถิติเชิงลึก

กลยุทธ์

     5.1 พัฒนาทักษะด้านการวิเคราะห์และการนำเสนอข้อมูลอย่างมืออาชีพ

สนับสนุนและส่งเสริมการพัฒนาทักษะด้านการวิเคราะห์และการนำเสนอข้อมูลแก่ เจ้าหน้าที่ของศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ เพื่อให้สามารถนำเสนอสารสนเทศประกอบการตัดสินใจของผู้บริหารประเทศอย่างมี ประสิทธิภาพ และทันท่วงที

     5.2 สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาหรือภาคธุรกิจ

กระบวนการเรียนรู้ด้านการวิเคราะห์ ไม่ว่าจะเป็นสถิติชั้นสูง หรือเศรษฐมิติ ควรมีการสร้างและพัฒนาความร่วมมือร่วมกับสถาบันการศึกษา เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ความรู้ ความเชี่ยวชาญที่จำเป็นต่อการดำเนินงานของศูนย์สารสนเทศแห่งชาติ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ตัวชี้วัดยุทธศาสตร์

1. จำนวนบุคลากรภาครัฐที่ผ่านหลักสูตรการอบรม
2. จำนวนหลักสูตรการอบรมเชิงลึกที่เปิดอบรมให้กับบุคลากรภาครัฐ

โครงการสำคัญเพื่อรองรับ ยุทธศาสตร์ต่างๆ

1. โครงการพัฒนาเครือข่ายข้อมูลสถิติภาครัฐ

มีวัตถุประสงค์ เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถิติภาครัฐด้วยมาตรฐาน statXML โดยประสานงานกับหน่วยงานระดับกรมและกระทรวงต่างๆ ในการนำเข้าข้อมูลสถิติสู่ระบบ statXchange ตลอดจนการให้ความช่วยเหลือกระทรวงในการดูแล รักษาระบบคอมพิวเตอร์เพื่อการแลกเปลี่ยนข้อมูลให้สามารถใช้งานได้อย่างมี ประสิทธิภาพ รวมทั้งสนับสนุนด้านเทคโนโลยี และองค์ความรู้ในการพัฒนาเครือข่ายข้อมูล แก่เจ้าหน้าที่ภาครัฐทั้งในระดับกระทรวงและกรม รวมทั้งพัฒนารูปแบบการนำเสนอของระบบ statXchange ให้สามารถใช้งานได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

2. โครงการพัฒนามาตรฐานนิยามและมิติของข้อมูลสถิติ

มีวัตถุประสงค์ เพื่อสร้างมาตรฐานในการกำหนดนิยาม (Definition) และ มิติ (Dimension) ของข้อมูลสถิติ โดยการวิเคราะห์รูปแบบ ความหมายของข้อมูลสถิติจากหน่วยงานภาครัฐ และกำหนดมิติของข้อมูลสถิติ เพื่อให้สามารถนำข้อมูลมาใช้เพื่อการวิเคราะห์เชิงลึก หรือนำเสนอในรูปแบบสารสนเทศสถิติที่น่าสนใจอื่นๆ เช่น ตาราง Cross Tab ได้

3. โครงการพัฒนารายงาน Intelligent Spotlight

มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนารายงาน Spotlight Index เพื่อสะท้อนภาพลักษณ์ของประเทศไทยในสายตาชาวต่างประเทศ โดยรวบรวมข้อมูลจากสื่อต่างๆ และจัดทำค่าดัชนีแสดงสถานะของประเทศไทยเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน ผลที่ได้จาก Spotlight Index สามารถใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบาย บทบาทของประเทศในเวทีการเจรจาหรือการประชุมความร่วมมือระหว่างประเทศ

4. โครงการพัฒนา statSMS

มีวัตถุประสงค์ เพื่อสร้างช่องทางใหม่ในการให้บริการข้อมูลสถิติแก่ประชาชน ส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากข้อมูลสถิติให้มีความน่าสนใจ และตอบสนองต่อความต้องการใช้งานของประชาชน พัฒนาระบบ statSMS ที่สามารถส่งข้อมูลสถิติตามหัวข้อที่ผู้ใช้งานต้องการผ่านโทรศัพท์เคลื่อน ที่ ในรูปแบบข้อความและรูปภาพ

5. โครงการส่งเสริมการเรียนรู้แก่บุคลากรภาครัฐ

มีวัตถุประสงค์เพื่อฝึกอบรมพัฒนาบุคลากรภาครัฐ ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และมีทักษะที่จำเป็นต่อการบริหารจัดการข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพเช่นทักษะ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก โดยสามารถวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อประกอบการวางนโยบาย และการตัดสินใจตามสถานการณ์บ้านเมืองในปัจจุบัน โดยแบ่งประเด็นการวิเคราะห์ออกเป็น ด้านสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการเมือง รวมทั้งทักษะการนำเสนอข้อมูลในรูปแบบที่น่าสนใจ